ได้ฟังทีมโฆษกของรัฐบาล ออกมาชี้แจงกรณีเอกชนลงทุนสร้างหอชมเมืองกรุงเทพฯ บนพื้นที่ดินหลวงที่กรมธนารักษ์เป็นผู้ดูแล แล้วรู้สึกปลาบปลื้มใจ นับเป็นบุญของประเทศไทยที่มีธุรกิจเอกชนใจดีร่วมลงทุนมูลค่าถึง 4,621.47 ล้านบาท โดยไม่หวังผลตอบแทนและได้จัดตั้งเป็นมูลนิธิไม่จ่ายเงินปันผล โดยเบื้องต้นจะกู้เงินจากสถาบันการเงินจำนวน 2,500 ล้านบาท และเอกชนชั้นนำบริจาคอีก 2,100 ล้านบาท

รัฐบาลไทยก็ใจดีอนุมัติให้มีการใช้ที่ดินของหลวงจำนวนเกือบ 5 ไร่ บริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณเยื้องกับโรงแรมโอเรียนเต็ลโดยที่ไม่ต้องมีการแข่งขันประมูลตามกฎเกณฑ์ที่กำหนดไว้ อ้างว่าเป็นโครงการขนาดใหญ่คงไม่มีเอกชนรายอื่นสนใจพัฒนาที่ดินดังกล่าวและจะต้องรีบร้อนไม่ให้กระทบต่อโครงการ

เป็นใครก็ต้องเคลิบเคลิ้มในความเสียสละและไอเดียอันบรรเจิด ยิ่งบอกว่าจะไม่ให้มีการทำธุรกิจค้าขายที่หอชมเมืองกรุงเทพฯ แต่จะให้เป็นต้นแบบของการนำศาสตร์พระราชามาใช้ดำเนินการจัดให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเอกลักษณ์ไทย ใช้เทคโนโลยีชั้นสูงในการออกแบบ บริหารจัดการ ให้นักเรียน นักศึกษา เข้าร่วมเพื่อยกระดับปัญญาของคนไทย

อะไรมันจะสุดยอดดีปานนั้น ดีจนหาที่ติไม่ได้

แต่หากจะค่อยๆ คลี่รายละเอียด ล้วงวิเคราะห์ถึงเจตนาแรงบันดาลใจของผู้ก่อการก็คงจะค่อยๆ มองออก 
ดังต่อไปนี้

1) ครม.ได้มีมติเป็นครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2559 กำหนดให้ใช้ที่ดินริมแม่น้ำเจ้าพระยาเกือบ 5 ไร่ ดังกล่าว ที่ปล่อยข่าวกันว่าเป็นที่ “ตาบอด” ไม่มีถนนเข้าถึงที่ดิน แต่เข้าได้ทางน้ำและซอยแคบ จะเป็นที่สร้างหอสูงเพื่อชมเมือง มติ ครม.ดังกล่าวกำชับให้ทำตามขั้นตอนของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด

คำถาม คือ ทำไมระบุต้องสร้างหอสูงในพื้นที่ดินดังกล่าว ทำไมไม่ตั้งโจทย์ว่าพื้นที่ดินดังกล่าวเกือบ 5 ไร่ ถ้าจะทำประโยชน์ ไม่ว่าจะทำเองหรือให้เอกชนเข้าร่วมทำประโยชน์จะทำกิจการอะไร?

2) ครม.มีมติเป็นครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2560 (6 เดือนถัดมา) ให้สามารถเลือกเอกชนรายหนึ่งเข้าร่วมดำเนินการโดยไม่ใช้วิธีประมูล ยกเว้นเงื่อนไขตามประกาศของคณะกรรมการนโยบายการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ

อ้างว่าเป็นเป็นโครงการใหญ่ มีรูปแบบดำเนินงานเชิงสังคม หากให้มีการประมูลจะทำให้เกิดความล่าช้าและอาจกระทบต่อโครงการ

คำถาม คือ เมื่อมีมติ ครม. ครั้งแรก 13 ธันวาคม 2559 ก็ล็อกไว้ว่าต้องเป็นโครงการสร้างหอสูง เป็นโครงการใหญ่ และต่อมาก็เลยอ้างว่าโครงการใหญ่คงจะไม่มีคนสนใจประมูลแข่งขันและจะทำให้ล่าช้ากระทบต่อโครงการ คำว่าโครงการนั้นหมายถึงโครงการไหน โครงการของใคร?

3) โครงการหอชมเมืองกรุงเทพฯ จะเก็บค่าเข้าชมถ้าเป็นต่างชาติครั้งละ 700 บาท คนไทยลดครึ่ง และจะไม่มีธุรกิจค้าขายอะไรที่บนหอชมเมือง จึงคิดว่าโครงการนี้จะไม่ทำกำไร และคงไม่มีนักธุรกิจอื่นสนใจเข้าประมูลแข่งขันคำถาม คือ ทำไมจึงให้มูลนิธิหอชมเมืองกรุงเทพฯ ที่ตั้งขึ้นเป็นผู้ดำเนินการด้วยทุนเริ่มต้น 5 แสนบาท และจะกู้เงินจากสถาบันการเงิน 2,500 ล้านบาท และเงินบริจาคจากบริษัทเอกชนชั้นนำ 2,100 ล้านบาท

ถ้าความจริงเป็นเช่นนี้ จะมีสถาบันการเงินไหนให้กู้ เพราะบอกว่าธุรกิจของหอชมเมืองคงจะไม่คุ้มทุน และคำถามที่น่าสนใจ คือ บริษัทเอกชนไหนจะเป็นผู้บริจาค?

4) เมื่อสำรวจดูบริเวณรอบข้างของที่ดินดังกล่าวพบว่า ขณะนี้มีอภิมหาโครงการแห่งสยามประเทศ เมืองแห่งการใช้ชีวิตสู่โลกอนาคตชื่อว่าICONSIAM บนพื้นที่มากกว่า 50 ไร่ หรือพื้นที่ใช้สอย 750,000 ตารางเมตร ที่เป็น 2 อาณาจักรศูนย์การค้าและความบันเทิงแห่งยุค มีอาคารที่อยู่อาศัยสูง 70 ชั้น และ 52 ชั้น ศูนย์กีฬา ศูนย์ประชุม และสวนสนุกครบครัน นับเป็นเมืองใหม่ที่มีลานกิจกรรมริเวอร์ปาร์ค เลียบเจ้าพระยา 500 เมตร เป็นทางเดินริมน้ำที่ยาวที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีเครือเจริญโภคภัณฑ์ แมกโนเลีย (บริษัทในเครือซีพี) และสยามพิวรรธน์ เป็นเจ้าของดำเนินการ

พื้นที่ของหลวง (ที่ราชพัสดุ กรมธนารักษ์) ที่สร้างหอชมเมืองก็อยู่ติดและเชื่อมต่อกันในบริเวณริมน้ำ ทำให้เข้าใจได้มากยิ่งขึ้นว่าหอชมเมืองน่าจะเป็น Landmark จุดเด่นของพื้นที่บริเวณดังกล่าวที่ดึงดูดความสนใจและกล่าวขานถึงได้โดยง่าย อีกทั้งจะมีคนจีน ไทย และต่างประเทศที่ชอบของสูง ของใหญ่ เดินทางมาเยี่ยมชมและโจษจัน

คำถาม คือ บริเวณพื้นที่ดินเกือบ 5 ไร่ ของหลวงที่อยู่ริมน้ำดังกล่าว หากเป็นของเอกชนอภิมหาโครงการ ICONSIAM จะขอซื้อหรือไม่ แต่บังเอิญเป็นที่หลวงซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะดำเนินการซื้อหา

5) ในการเปิดตัวโครงการ ICONSIAM เมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2559 ที่โรงแรมแชงกรี-ลา ได้มี VDO Presentation ที่งดงาม ได้ปรากฏว่ามีการระบุและบรรจุรูปลักษณ์ของหอชมเมือง เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ ICONSIAM ไว้ด้วยแล้ว

คำถาม คือ ครม.ยังไม่ได้อนุมัติให้ใช้ที่ดินดังกล่าวทำประโยชน์อย่างหนึ่งอย่างใด ทำไมจึงมีหอชมเมืองกรุงเทพฯ อยู่ในโครงการของ ICONSIAM ได้ อาจเป็นไปได้ว่ามีการนำโครงการหอชมเมืองกรุงเทพฯ มาใส่ไว้ก่อนเป็นการล่วงหน้า จะได้เพิ่มมูลค่าของโครงการ ICONSIAM ซึ่งวิเคราะห์ได้แน่ ๆ ว่า หอชมเมืองกรุงเทพฯ เอื้อและสร้างประโยชน์ให้แก่โครงการ ICONSIAM

6) ย้อนกลับไปดูการกำเนิดของมูลนิธิ “หอชมเมืองกรุงเทพมหานคร” พบว่าจดทะเบียนก่อตั้งเมื่อ 8 ตุลาคม 2557 ก่อนหน้าเกือบ 2 ปี โดยมีกรรมการมูลนิธิผู้ก่อตั้ง 4 คน (นายวิสิษฐ์ มาลัยศิริรัตน์ / นายสุทธิลักษณ์ วินทุพราหมณกุล / นางสาวอารยา จิตตโรภาส และนายชลชาติ เมฆสุภะ) ล้วนเป็นผู้บริหารของบริษัทในเครือซีพี แมกโนเลีย และสยามพิวรรธน์ ทั้งสิ้น

คำถาม คือ มูลนิธิดังกล่าวจะดำเนินการเพื่อสังคม ไม่นำผลประโยชน์มาแบ่งปันกัน ในลักษณะ “ประชารัฐ” 
ของรัฐบาลนี้ โดยร่วมแรงร่วมใจของเอกชนบางรายและรัฐ (กรมธนารักษ์) เพื่อประโยชน์ของคนในพื้นที่ อย่างที่กล่าวอ้างใช่หรือไหม?

และเมื่อพื้นที่เกือบ 5 ไร่ ที่จะสร้างหอชมเมืองกรุงเทพฯ ต้องเข้า-ออก ทางด้าน ICONSIAM ก็ถือว่าเป็นการเกื้อกูลกันระหว่างรัฐและเอกชน ในนาม “ประชารัฐ” ใช่หรือไหม ?

7) จะเข้าใจที่มาที่ไปของแนวคิดโครงการสร้างหอชมเมืองกรุงเทพฯ ให้ซาบซึ้งยิ่งขึ้นจะต้องติดตามดูว่าการออกแบบที่เกิดขึ้นจนสำเร็จแล้ว เป็นฝีมือของใคร ออกแบบเมื่อไร ทำไมจึงได้ EIA Submission วันที่ 31 มีนาคม 2559

และจะอิ่มเอมใจมากขึ้น จะต้องเข้าใจด้วยว่า ทำไมสถาบันการเงินจึงยินดีจะให้เงินกู้ถึง 2,500 ล้านบาท กับโครงการที่หน่วยงานของรัฐนำเสนอ ครม.ว่า จะไม่มีกำไรทางธุรกิจ

สถาบันการเงินดังกล่าว เป็นสถาบันเดียวกันกับที่ปล่อยเงินกู้ให้กับ ICONSIAM หรือไม่ ?

8) การประกาศว่า จะนำโครงการหอชมเมืองกรุงเทพฯ เป็นต้นแบบในการน้อมนำศาสตร์พระราชามาดำเนินโครงการ โดยจัดในสถานที่ท่องเที่ยวที่มีผู้คนเดินผ่าน ขึ้น-ลง อย่างฉาบฉวยจะเป็นการดำเนินการตามศาสตร์พระราชาจริงหรือไม่ และจะทำให้คนมาท่องเที่ยวได้เข้าใจศาสตร์พระราชาดีเพียงใด

คำถาม คือ ศาสตร์พระราชาของในหลวงรัชกาลที่ 9 ท่านติดดิน หรือสูงระฟ้า

9) หากรัฐบาลและคณะรัฐมนตรี ที่ลงมติยกเว้นการประมูลแข่งขันของเอกชนในการใช้ที่ดินของหลวงดังกล่าว เป็นรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลที่นำโดยพรรคประชาธิปัตย์ หรือพรรคเพื่อไทยจะถูกกล่าวหาได้หรือไม่ว่าเป็นมติและโครงการที่เอื้อประโยชน์ให้เอกชนบางราย ประชาชนและสื่อมวลชนจะวิพากษ์วิจารณ์ขุดคุ้ยกันอย่างไร และสังคมจะมีปฏิกิริยาต่อเรื่องนี้กันอย่างไรบ้าง

คำถาม คือ เมื่อสังคมไว้ใจว่ารัฐบาลปัจจุบัน รังเกียจการโกง การทุจริต การเล่นพรรคเล่นพวก การเอื้อประโยชน์กับพรรคพวก

รัฐบาลปัจจุบันจะต้องทบทวนมติ หรืออธิบายคำถามข้างต้นนี้อย่างไร หรือจะอ้างว่าเอกชนและราชการสมคบกันดำเนินการทีละขั้นตอนโดยคณะรัฐมนตรีไม่รู้รายละเอียดได้หรือไม่?

ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง

ศาสตราภิชาน มหาวิทยาลัยรังสิต